Cách đo biến trở bằng đồng hồ vạn năng đúng kỹ thuật

Cần chuẩn bị gì trước khi đo biến trở?

Để đo biến trở, bạn cần chuẩn bị:

• Đồng hồ vạn năng có chức năng đo điện trở Ω.
• Que đo còn tốt, đầu que không bị gãy hoặc oxy hóa.
• Biến trở cần kiểm tra.
• Thông số ghi trên thân biến trở, ví dụ 1kΩ, 10kΩ, 50kΩ hoặc 100kΩ.
• Nếu biến trở đang nằm trên mạch, cần ngắt nguồn trước khi đo.

Một lưu ý quan trọng là không đo điện trở khi mạch vẫn đang cấp điện. Việc này có thể làm sai kết quả đo, thậm chí gây hỏng đồng hồ đo. Nếu cần kiểm tra chính xác, nên tháo biến trở ra khỏi mạch hoặc ít nhất tháo một chân để tránh ảnh hưởng từ các linh kiện xung quanh.

Cách đo biến trở bằng đồng hồ vạn năng

Bước 1: Chuyển đồng hồ sang thang đo điện trở Ω

Trước tiên, hãy chuyển đồng hồ vạn năng sang chế độ đo điện trở, ký hiệu là Ω. Nếu dùng đồng hồ tự động thang đo, bạn chỉ cần chọn chế độ Ω. Nếu dùng đồng hồ chỉnh tay, hãy chọn thang đo phù hợp với giá trị biến trở.

Ví dụ:

• Biến trở 1kΩ: chọn thang đo trên 1kΩ.
• Biến trở 10kΩ: chọn thang 20kΩ hoặc thang phù hợp gần nhất.
• Biến trở 100kΩ: chọn thang 200kΩ hoặc cao hơn.

Với các dòng đồng hồ vạn năng Hioki như DT4256 hoặc DT4224, người dùng có thể sử dụng chức năng đo điện trở để kiểm tra biến trở, điện trở thường, kiểm tra thông mạch hoặc hỗ trợ kiểm tra linh kiện điện tử trong quá trình sửa chữa, bảo trì.

Bước 2: Đo hai chân ngoài của biến trở

Đặt hai que đo vào hai chân ngoài của biến trở. Kết quả hiển thị trên đồng hồ chính là tổng trở của biến trở.

Ví dụ, nếu biến trở ghi 10kΩ, kết quả đo có thể dao động quanh 10kΩ, chẳng hạn 9.6kΩ, 9.8kΩ hoặc 10.2kΩ tùy sai số linh kiện. Nếu giá trị đo gần với thông số ghi trên thân, tổng trở của biến trở thường vẫn bình thường.

Nếu đồng hồ báo OL, không hiển thị giá trị hoặc giá trị lệch quá xa so với thông số, biến trở có thể bị đứt, hỏng hoặc tiếp xúc que đo chưa tốt.

Bước 3: Đo chân giữa với một chân ngoài

Tiếp theo, đặt một que đo vào chân giữa, que còn lại đặt vào một chân ngoài. Sau đó, từ từ xoay núm hoặc trục biến trở và quan sát giá trị trên màn hình đồng hồ.

Nếu biến trở còn tốt, giá trị điện trở sẽ thay đổi dần từ thấp đến cao hoặc từ cao xuống thấp. Quá trình thay đổi nên diễn ra tương đối mượt, không bị nhảy loạn, mất số hoặc đứng im bất thường.

Ví dụ, với biến trở 10kΩ, khi đo chân giữa với một chân ngoài, giá trị có thể thay đổi từ gần 0Ω lên gần 10kΩ khi xoay hết hành trình.

Bước 4: Đo chân giữa với chân ngoài còn lại

Sau khi đo một bên, hãy chuyển que đo từ chân ngoài thứ nhất sang chân ngoài còn lại, que kia vẫn giữ ở chân giữa. Khi xoay núm, giá trị sẽ thay đổi theo chiều ngược lại.

Nếu phép đo trước tăng từ 0Ω lên 10kΩ, phép đo này thường sẽ giảm từ 10kΩ về gần 0Ω. Đây là dấu hiệu cho thấy chân con chạy của biến trở vẫn hoạt động.

Bước 5: Đánh giá kết quả đo

Một biến trở thường được xem là còn tốt khi:

• Giá trị đo ở hai chân ngoài gần đúng thông số ghi trên thân.
• Giá trị giữa chân giữa và chân ngoài thay đổi đều khi xoay.
• Không xuất hiện hiện tượng mất số, nhảy loạn hoặc lúc có lúc không.
• Trục xoay không bị kẹt, rơ quá nhiều hoặc gây nhiễu bất thường.

Ngược lại, nếu giá trị đo nhảy liên tục, không ổn định hoặc đồng hồ báo hở mạch, biến trở có thể đã bị mòn, bẩn, oxy hóa tiếp điểm hoặc hỏng phần điện trở bên trong.

Cách đọc kết quả đo biến trở

Bảng này giúp người đo không chỉ biết cách đặt que đo, mà còn biết cách kết luận tình trạng thực tế của biến trở.

Những lỗi thường gặp khi đo biến trở

Một số lỗi phổ biến khi đo biến trở gồm:

• Đo khi mạch vẫn đang cấp điện.
• Chọn sai thang đo điện trở.
• Nhầm chân giữa với chân ngoài.
• Que đo tiếp xúc kém làm kết quả nhảy số.
• Xoay núm quá nhanh nên khó quan sát sự thay đổi.
• Đo trực tiếp trên mạch khiến kết quả bị ảnh hưởng bởi linh kiện khác.
• Nhầm đo biến trở với đo điện trở cách điện.

Cần phân biệt rõ: đo biến trở không giống đo điện trở cách điện. Đo biến trở dùng đồng hồ vạn năng ở thang Ω để kiểm tra linh kiện. Trong khi đó, đo điện trở cách điện cần dùng máy đo chuyên dụng với điện áp thử cao để kiểm tra khả năng cách điện của dây dẫn, motor hoặc thiết bị điện.

Nên dùng đồng hồ nào để đo biến trở?

Để đo biến trở, người dùng không nhất thiết cần một thiết bị quá phức tạp. Tuy nhiên, nên chọn đồng hồ vạn năng có thang đo điện trở ổn định, màn hình dễ đọc, que đo chắc chắn và độ chính xác phù hợp với nhu cầu sửa chữa, bảo trì.

Với người làm kỹ thuật điện, điện tử hoặc bảo trì thiết bị, các dòng đồng hồ vạn năng Hioki là lựa chọn đáng cân nhắc. Chẳng hạn, Hioki DT4256 phù hợp với nhu cầu đo đa năng trong môi trường kỹ thuật, hỗ trợ đo điện trở, điện áp, dòng điện, kiểm tra thông mạch, diode và nhiều chức năng khác. Với nhu cầu gọn nhẹ, linh hoạt, các dòng đồng hồ compact như Hioki DT4224 cũng có thể đáp ứng tốt các phép đo điện trở cơ bản trong quá trình kiểm tra linh kiện.

Việc sử dụng đồng hồ đo chất lượng tốt giúp kết quả ổn định hơn, đặc biệt khi cần kiểm tra biến trở có giá trị nhỏ, biến trở đã cũ hoặc các linh kiện nằm trong thiết bị cần sửa chữa.

Câu hỏi thường gặp về cách đo biến trở

Biến trở 10kΩ đo được 9.6kΩ có hỏng không?

Chưa chắc hỏng. Biến trở thường có sai số nhất định. Nếu giá trị ở hai chân ngoài gần với thông số ghi trên thân và giá trị chân giữa thay đổi đều khi xoay, biến trở thường vẫn dùng được.

Có cần cấp nguồn khi đo biến trở không?

Không. Khi đo biến trở bằng đồng hồ vạn năng ở thang Ω, cần ngắt nguồn mạch trước khi đo. Cấp nguồn trong lúc đo điện trở có thể làm sai kết quả hoặc gây hư hỏng thiết bị đo.

Đo biến trở 3 chân thì đo chân nào?

Đầu tiên đo hai chân ngoài để kiểm tra tổng trở. Sau đó đo chân giữa với từng chân ngoài để kiểm tra giá trị thay đổi khi xoay núm biến trở.

Vì sao đo biến trở bị nhảy số?

Nguyên nhân có thể do tiếp điểm bên trong biến trở bị mòn, bẩn, oxy hóa, que đo tiếp xúc kém hoặc biến trở đã xuống cấp sau thời gian dài sử dụng.

Cách đo biến trở cơ bản là dùng đồng hồ vạn năng ở thang đo điện trở Ω, đo hai chân ngoài để kiểm tra tổng trở, sau đó đo chân giữa với từng chân ngoài và xoay núm để quan sát sự thay đổi giá trị. Một biến trở tốt cần có giá trị gần đúng thông số ghi trên thân, thay đổi đều khi xoay và không xuất hiện hiện tượng nhảy loạn hoặc mất tín hiệu.

Nếu thường xuyên kiểm tra linh kiện, sửa chữa mạch điện tử hoặc bảo trì thiết bị điện, việc sử dụng một đồng hồ vạn năng chất lượng như các dòng Hioki sẽ giúp thao tác đo ổn định, an toàn và đáng tin cậy hơn.

CÔNG TY TNHH KỸ THUẬT WETECH VIỆT
Hotline: Mr Lâm – 0901.940.968