Cách đo điện 220V bằng đồng hồ vạn năng: Phân biệt điện áp và dòng điện

Cách đo dòng điện 220V bằng đồng hồ vạn năng là cụm từ được tìm kiếm khá phổ biến, nhưng về kỹ thuật cần phân biệt rõ: 220V là điện áp, còn dòng điện được đo bằng A hoặc mA. Vì vậy, trước khi sử dụng đồng hồ vạn năng, cần xác định bạn muốn kiểm tra điện áp nguồn có khoảng 220V hay muốn biết thiết bị đang tiêu thụ bao nhiêu ampe. Hai phép đo này có cách thực hiện và mức độ an toàn hoàn toàn khác nhau.

Đo dòng điện 220V thực chất là đo gì?

Trong hệ thống điện 1 pha dân dụng, điện áp danh định thường được gọi quen là điện 220V.

Tuy nhiên:

• V (Volt) là đơn vị điện áp.
• A (Ampere) là đơn vị dòng điện.

Vì vậy, khi người dùng nói “đo dòng điện 220V”, có thể đang muốn thực hiện một trong hai phép đo sau.

Kiểm tra điện áp nguồn

Mục đích là xác định nguồn điện đang có khoảng bao nhiêu Volt.

Ví dụ:

• Nguồn điện có đang hoạt động không?
• Điện áp có gần mức 220V hay không?
• Có hiện tượng sụt áp hoặc tăng áp bất thường không?

Trong trường hợp này, cần sử dụng chức năng đo điện áp AC – V~ của đồng hồ vạn năng.

Kiểm tra dòng tải

Mục đích là xác định thiết bị đang tiêu thụ bao nhiêu Ampere khi hoạt động.

Ví dụ:

• Điều hòa đang chạy bao nhiêu A?
• Động cơ có bị quá dòng không?
• Thiết bị điện có tiêu thụ dòng bất thường không?

Với công việc này, ampe kìm thường thuận tiện và an toàn hơn đồng hồ vạn năng vì không cần mở mạch để đưa đồng hồ nối tiếp vào hệ thống.

Cách đo điện áp 220V bằng đồng hồ vạn năng

Nếu mục tiêu là kiểm tra nguồn điện 1 pha có điện áp khoảng 220V hay không, đồng hồ vạn năng là thiết bị phù hợp.

Có thể tham khảo các dòng đồng hồ vạn năng Hioki dành cho kiểm tra và bảo trì điện.

Bước 1: Kiểm tra đồng hồ và que đo

Trước khi đo cần quan sát:

• Vỏ đồng hồ có bị nứt không.
• Dây đo có bị rách cách điện không.
• Đầu que đo có bị biến dạng không.
• Đầu cắm có chắc chắn không.

Không nên sử dụng thiết bị có dấu hiệu hư hỏng khi làm việc với điện lưới.

Bước 2: Cắm đúng dây đo

Thông thường:

• Que đen cắm vào cổng COM.
• Que đỏ cắm vào cổng V/Ω.

Không để que đỏ ở cổng A hoặc mA rồi thực hiện phép đo điện áp.

Đây là lỗi thao tác nguy hiểm có thể làm cầu chì bảo vệ hoạt động, gây chạm mạch hoặc làm hỏng thiết bị.

Bước 3: Chọn chế độ V~

Chuyển đồng hồ sang chức năng đo điện áp xoay chiều – AC Voltage.

Nếu thiết bị có Auto Range, đồng hồ có thể tự chọn thang đo.

Nếu sử dụng đồng hồ chỉnh thang bằng tay, cần chọn thang điện áp cao hơn mức dự kiến đo.

Bước 4: Thực hiện phép đo

Điện áp được đo giữa hai điểm của mạch.

Với hệ thống điện 1 pha, phép kiểm tra thông thường có thể được thực hiện giữa dây pha và dây trung tính theo đúng quy trình an toàn điện.

Người thực hiện phải sử dụng thiết bị, que đo và cấp an toàn phù hợp với vị trí đo.

Không nên thực hiện phép đo trực tiếp trên điện lưới nếu chưa được đào tạo hoặc không có kinh nghiệm làm việc với điện đang mang điện.

Bước 5: Đọc kết quả

Đồng hồ sẽ hiển thị giá trị điện áp thực tế.

Kết quả không nhất thiết phải đúng chính xác 220,0V. Điện áp nguồn có thể dao động tùy thời điểm, tải và điều kiện của hệ thống.

Nếu điện áp bất thường, cần đánh giá thêm hệ thống thay vì kết luận chỉ dựa trên một phép đo duy nhất.

Nếu muốn đo dòng của thiết bị dùng điện 220V thì sao?

Đây là phép đo hoàn toàn khác.

Để đo dòng bằng đồng hồ vạn năng thông thường, thiết bị đo phải trở thành một phần của đường dòng điện, tức được mắc nối tiếp với tải.

Điều này khác với phép đo điện áp, trong đó đồng hồ được kết nối giữa hai điểm cần xác định hiệu điện thế.

Vì sao phép đo dòng bằng đồng hồ vạn năng cần cẩn trọng?

Khi sử dụng cổng đo dòng, điện trở bên trong đường đo rất thấp.

Nếu người dùng:

• Để dây đỏ ở cổng A.
• Chọn chức năng đo dòng.
• Sau đó chạm hai que trực tiếp giữa hai điểm có điện áp nguồn.

có thể tạo ra tình trạng gần giống ngắn mạch qua đồng hồ.

Đây là một trong những lỗi nguy hiểm thường gặp khi sử dụng đồng hồ vạn năng.

Với điện lưới, phép đo dòng trực tiếp chỉ nên được thực hiện bởi người có chuyên môn, trên thiết bị có dải dòng, cầu chì bảo vệ và Measurement Category phù hợp.

Trong phần lớn công việc bảo trì, ampe kìm là phương án hợp lý hơn.

Đồng hồ vạn năng hay ampe kìm phù hợp hơn?

Hai thiết bị không hoàn toàn thay thế nhau.

Nếu thường xuyên thực hiện cả kiểm tra điện áp và dòng, có thể lựa chọn ampe kìm đa chức năng có thêm khả năng đo điện áp, điện trở và tần số.

Những lỗi nguy hiểm khi đo điện 220V bằng đồng hồ

Cắm que đỏ ở cổng A rồi đo điện áp

Đây là lỗi cần đặc biệt tránh.

Trước mỗi phép đo, nên kiểm tra cả:

Vị trí dây đo + chức năng đang chọn + đối tượng cần đo.

Chọn nhầm DC thay vì AC

Nguồn điện lưới là điện xoay chiều.

Nếu muốn kiểm tra điện áp nguồn thông thường, cần sử dụng chức năng V~ thay vì V⎓.

Chọn sai chức năng đo

Không được chuyển đồng hồ sang Ω, thông mạch hoặc diode rồi tiếp xúc với mạch đang có điện áp.

Các chức năng này được sử dụng trong những điều kiện riêng theo hướng dẫn của nhà sản xuất.

Bỏ qua cấp an toàn CAT

Một đồng hồ có thể hiển thị được 600V hoặc 1000V nhưng không đồng nghĩa có thể sử dụng ở mọi vị trí trong hệ thống điện.

Khi làm việc tại tủ phân phối hoặc hệ thống điện công nghiệp, cần quan tâm đến Measurement Category.

Bạn có thể xem thêm bài CAT III là gì? để hiểu vì sao CAT II, CAT III và CAT IV khác nhau về môi trường sử dụng.

Sử dụng que đo hư hỏng

Dây đo bị nứt, rách lớp cách điện hoặc đầu đo lỏng có thể làm tăng nguy cơ tiếp xúc với phần dẫn điện.

Que đo cần được kiểm tra trước mỗi lần sử dụng.

Nên chọn thiết bị nào để kiểm tra điện 220V?

Hioki DT4256 – kiểm tra điện áp và các thông số cơ bản

Hioki DT4256 là đồng hồ vạn năng cầm tay phù hợp với nhiều công việc bảo trì.

Thiết bị hỗ trợ:

• Điện áp AC/DC
• Điện trở
• Thông mạch
• Điện dung
• Tần số
• True RMS

Đây là lựa chọn phù hợp khi nhu cầu chính là kiểm tra nguồn, dây dẫn và nhiều thông số điện cơ bản.

Hioki 3280-10F – kiểm tra dòng AC nhanh

Nếu cần đo dòng tải AC, có thể tham khảo ampe kìm Hioki 3280-10F.

Thiết bị hỗ trợ đo dòng AC đến 1000A, phù hợp với nhiều công việc kiểm tra dòng tải điện thông thường.

Khi cần đo dạng sóng méo

Trong hệ thống có:

• Biến tần
• Nguồn xung
• UPS
• Tải điện tử

nên cân nhắc ampe kìm True RMS để đo giá trị hiệu dụng phù hợp hơn với dạng sóng không hoàn toàn hình sin.

Có thể tính dòng điện từ công suất thiết bị không?

Với tải AC 1 pha, có thể ước lượng dòng điện dựa trên công suất, điện áp và hệ số công suất.

Về nguyên tắc:

I ≈ P / (U × PF)

Trong đó:

• I: dòng điện, A
• P: công suất tác dụng, W
• U: điện áp, V
• PF: hệ số công suất

Ví dụ, một thiết bị ghi 2200W không nhất thiết luôn tiêu thụ đúng 10A, bởi dòng thực tế còn phụ thuộc hệ số công suất, hiệu suất và trạng thái hoạt động.

Nếu cần biết dòng thực tế, đo trực tiếp bằng ampe kìm vẫn đáng tin cậy hơn việc chỉ tính từ công suất định mức.

Câu hỏi thường gặp

220V là dòng điện hay điện áp?

220V là điện áp. Dòng điện được đo bằng đơn vị Ampere – A.

Đồng hồ vạn năng có đo được dòng điện 220V không?

Cách gọi này chưa chính xác. Đồng hồ có thể đo điện áp AC của nguồn khoảng 220V và một số model có thể đo dòng điện trong giới hạn thiết kế. Tuy nhiên, đo dòng trực tiếp bằng đồng hồ vạn năng yêu cầu mắc nối tiếp và cần đặc biệt chú ý an toàn.

Muốn biết thiết bị dùng bao nhiêu A thì dùng gì?

Với tải AC, ampe kìm thường là lựa chọn thuận tiện vì có thể đo dòng mà không cần ngắt mạch để mắc đồng hồ nối tiếp.

Có thể đo ổ điện 220V bằng đồng hồ vạn năng không?

Về chức năng, đồng hồ có dải điện áp và Measurement Category phù hợp có thể được sử dụng để đo điện áp AC. Tuy nhiên, phép đo điện lưới chỉ nên được thực hiện khi người dùng hiểu rõ quy trình an toàn và sử dụng thiết bị đúng tiêu chuẩn.

Vì sao ampe kìm hiển thị 0A khi kẹp cả hai dây?

Do dòng trên dây pha và dây trung tính chạy theo hai chiều ngược nhau, từ trường có thể triệt tiêu lẫn nhau. Để đo dòng tải, cần kẹp một dây dẫn.

Kết luận

Khi tìm hiểu cách đo dòng điện 220V bằng đồng hồ vạn năng, điều đầu tiên cần xác định là đang muốn đo điện áp hay dòng điện.

Nếu muốn kiểm tra nguồn điện có khoảng 220V hay không, sử dụng đồng hồ vạn năng ở chế độ đo điện áp AC phù hợp.

Nếu muốn xác định thiết bị đang tiêu thụ bao nhiêu Ampere, ampe kìm thường là giải pháp thuận tiện và an toàn hơn so với việc mắc đồng hồ vạn năng trực tiếp nối tiếp vào mạch.

Trong mọi trường hợp, cần kiểm tra dải đo, Measurement Category, tình trạng que đo và hướng dẫn của đúng model trước khi làm việc với điện lưới.

Bạn có thể tham khảo đồng hồ vạn năng Hioki và ampe kìm Hioki để lựa chọn thiết bị phù hợp từng nhu cầu kiểm tra.

HIOKI VIỆT NAM – CÔNG TY TNHH KỸ THUẬT WETECH VIỆT

Hotline: Mr Lâm – 0901.940.968

Gợi ý cho bạn: Hướng dẫn cách kiểm tra triac bằng đồng hồ vạn năng