Cách đo điện trở cách điện động cơ 3 pha đúng kỹ thuật

Điện trở cách điện động cơ 3 pha giúp đánh giá khả năng cách ly điện giữa các cuộn dây stator với vỏ động cơ và giữa các cuộn dây với nhau. Đây là chỉ số then chốt giúp xác định tình trạng hoạt động, độ an toàn và tuổi thọ của động cơ điện. Bài viết sau đây sẽ hướng dẫn chi tiết cách đo điện trở cách điện động cơ 3 pha đúng kỹ thuật, từ khâu chuẩn bị thiết bị đến các bước thực hiện và đánh giá kết quả theo tiêu chuẩn quốc tế.

1. Cách đo điện trở motor 3 pha 

Việc chuẩn bị kỹ lưỡng trước khi đo là yếu tố quyết định đến độ chính xác và an toàn của quá trình đo cách điện động cơ 3 pha. Một quá trình chuẩn bị đúng cách sẽ đảm bảo kết quả đo tin cậy và tránh được những sai sót không đáng có.

1.1. Thiết bị đo

Để thực hiện phép đo cách điện motor 3 pha chính xác, bạn cần lựa chọn thiết bị đo phù hợp với yêu cầu kỹ thuật. Thông thường có 2 sản phẩm được sử dụng nhiều là đồng hồ vạn năng và thiết bị đo chuyên dụng:

• Thiết bị đo chuyên dụng : Là thiết bị được thiết kế riêng biệt để đo điện trở cách điện với điện áp cao và độ chính xác tối ưu. Những thiết bị này có khả năng tạo ra điện áp đo từ 250V đến 5000V, phù hợp với các yêu cầu đo khác nhau. Một số dòng sản phẩm nổi bật, tốt nhất hiện nay như: Hioki 3174, Hioki 3153, Hioki ST5520, Hioki  IR5050
• Đồng hồ vạn năng : Đồng hồ vạn năng có thể được sử dụng để đo điện trở cách điện ở mức cơ bản, tuy nhiên khả năng ứng dụng bị hạn chế do điện áp đo thấp (thường chỉ 9V). Các dòng đồng hồ vạn năng Hioki nổi bật như: Hioki DT4256, Hioki DT4252, Hioki DT4281.

Đọc thêm: Cách Kiểm Tra Điện 3 Pha Mất Pha Nhanh Chóng và An Toàn

1.2. Chuẩn bị khác

Ngoài thiết bị đo chính, bạn cần chuẩn bị các vật dụng hỗ trợ sau: dây đo chất lượng cao với độ cách điện tốt, khăn khô và dung dịch làm sạch để làm sạch các đầu nối, găng tay cách điện và kính bảo hộ để đảm bảo an toàn, sổ ghi chép để lưu trữ kết quả đo, và đèn pin hoặc đèn chiếu sáng nếu làm việc trong điều kiện ánh sáng kém.

Đặc biệt , bạn nên kiểm tra điều kiện môi trường nhiệt độ thích hợp nên từ 15-35°C, độ ẩm dưới 80% và không có mưa hoặc sương mù trước khi đo điện trở cách điện động cơ 3 pha. Động cơ cần được làm sạch bề mặt và để khô hoàn toàn trước khi đo.

2. 4 bước đo điện trở cách điện động cơ 3 pha

Quá trình đo điện trở cách điện động cơ 3 pha cần được thực hiện theo trình tự chặt chẽ để đảm bảo an toàn và độ chính xác. Việc tuân thủ đúng quy trình sẽ giúp bạn có được kết quả đáng tin cậy và tránh được các rủi ro không mong muốn.

Bước 1: Kết nối thiết bị đo

Trước tiên, bạn cần đảm bảo động cơ đã được ngắt điện hoàn toàn và chờ ít nhất 30 phút để các tụ điện xả hết điện tích. Kiểm tra lại bằng đồng hồ vạn năng để chắc chắn không còn điện áp.

Kết nối dây đo đỏ (+) vào đầu đo HIGH của thiết bị, dây đo đen (-) vào đầu đo LOW hoặc EARTH. Đối với việc đo giữa cuộn dây và vỏ máy, kết nối đầu đo đỏ vào một trong ba cực U, V, W của động cơ và đầu đo đen vào vỏ máy hoặc khung đất. Khi đo giữa các cuộn dây với nhau, kết nối đầu đo đỏ vào một cực và đầu đo đen vào cực khác.

Bước 2: Thiết lập thông số đo

Chọn điện áp đo điện trở cách điện động cơ 3 pha phù hợp với cấp điện áp của động cơ: 500V cho động cơ 220V-380V, 1000V cho động cơ 660V, và 2500V cho động cơ cao áp trên 1000V. Điều chỉnh thời gian đo thường là 60 giây cho phép đo tiêu chuẩn, có thể kéo dài đến 600 giây cho các động cơ công suất lớn.

Đảm bảo thiết bị đo đã được hiệu chuẩn và hoạt động bình thường bằng cách kiểm tra pin và thực hiện test tự động nếu có.

Bước 3: Thực hiện đo

Nhấn nút START hoặc TEST để bắt đầu quá trình đo điện trở cách điện động cơ 3 pha. Trong suốt thời gian đo, tránh chạm vào các đầu nối và giữ thiết bị ổn định. Quan sát màn hình hiển thị để theo dõi quá trình đo và chờ đến khi thiết bị báo hiệu hoàn thành.

Thực hiện đo theo trình tự: đo giữa cuộn dây U và vỏ máy, giữa cuộn dây V và vỏ máy, giữa cuộn dây W và vỏ máy, giữa cuộn dây U và V, giữa cuộn dây V và W, và giữa cuộn dây W và U.

Bước 4: Ghi nhận kết quả

Ghi chép đầy đủ các thông tin: giá trị điện trở đo được, điện áp đo, thời gian đo, nhiệt độ và độ ẩm môi trường, ngày giờ thực hiện đo, và tên người thực hiện. Lưu trữ kết quả vào sổ bảo trì thiết bị để theo dõi xu hướng biến đổi theo thời gian.

So sánh với các lần đo trước đó và tiêu chuẩn kỹ thuật để đánh giá tình trạng cách điện của động cơ.

3.  Tiêu chuẩn điện trở cách điện của motor 3 pha

Kết quả đo điện trở cách điện động cơ 3 pha cần được so sánh theo các tiêu chuẩn quốc tế và trong nước:

Theo tiêu chuẩn IEEE 43-2013 quy định giá trị điện trở cách điện tối thiểu cho động cơ xoay chiều là 1 megaohm cho mỗi 1000V điện áp định mức, cộng thêm 1 megaohm. Ví dụ, động cơ 380V cần có điện trở cách điện tối thiểu là: (380/1000) + 1 = 1.38 MΩ.

Tiêu chuẩn này cũng khuyến nghị đo chỉ số phân cực PI (Polarization Index) bằng cách tính tỷ số giữa điện trở đo ở 10 phút và điện trở đo ở 1 phút. PI ≥ 2.0 cho thấy cách điện tốt, PI = 1.25-2.0 cần theo dõi, và PI < 1.25 cho thấy cách điện kém cần xử lý ngay.

Còn theo quy định Việt Nam thường áp dụng tiêu chuẩn tương đương hoặc nghiêm ngặt hơn, đặc biệt cho các thiết bị quan trọng. Đối với động cơ công nghiệp, điện trở cách điện tối thiểu thường được quy định là 2-5 MΩ tùy thuộc vào điện áp và công suất.

Các cơ sở sản xuất thường áp dụng tiêu chuẩn nội bộ nghiêm ngặt hơn để đảm bảo độ tin cậy cao. Ví dụ, một số nhà máy yêu cầu điện trở cách điện tối thiểu 10 MΩ cho động cơ quan trọng.

Bảng tra cứu theo công suất động cơ

Lưu ý: Bảng này chỉ mang tính chất tham khảo, các giá trị thực tế cần tuân thủ theo tiêu chuẩn của nhà sản xuất và quy định pháp lý hiện hành.

4. Các sai lầm thường gặp khi đo 

Trong thực tế, nhiều người thường mắc phải những lỗi cơ bản khi đo điện trở cách điện động cơ 3 pha. Những sai lầm này không chỉ làm sai lệch kết quả mà còn tiềm ẩn nguy cơ gây hỏng thiết bị hoặc mất an toàn cho người thực hiện. Một số sai lầm phổ biến gồm:

1 – Không ngắt điện hoàn toàn
Đây là lỗi nguy hiểm nhất khi đo điện trở cách điện. Nếu không ngắt điện hoàn toàn, thiết bị đo có thể bị hỏng, thậm chí gây nguy hiểm cho người vận hành. Trước khi đo, cần ngắt cầu dao, tháo cầu chì, rút dây nối và dùng thiết bị đo điện áp để kiểm tra chắc chắn mạch đã hoàn toàn mất điện.

2 – Đo trong điều kiện ẩm ướt
Độ ẩm cao làm giảm đáng kể giá trị điện trở cách điện đo được, khiến kết quả không chính xác. Việc đo trong điều kiện mưa, sương mù hoặc khi bề mặt động cơ còn ẩm ướt sẽ làm điện trở hiển thị thấp hơn thực tế. Do đó, cần đảm bảo môi trường khô ráo, độ ẩm dưới 80% trước khi tiến hành đo.

3 – Sử dụng điện áp đo không phù hợp
Việc chọn sai mức điện áp đo điện trở cách điện động cơ 3 pha ảnh hưởng trực tiếp đến độ chính xác. Nếu điện áp quá thấp, thiết bị có thể bỏ qua các khuyết tật nhỏ trong cách điện; ngược lại, điện áp quá cao có thể làm hỏng lớp cách điện yếu. Nguyên tắc an toàn là: Điện áp đo = 2 × điện áp định mức + 1000V.

4 – Đọc kết quả khi chưa ổn định
Điện trở cách điện cần thời gian để ổn định, đặc biệt với các động cơ công suất lớn. Nếu đọc kết quả quá sớm, số liệu sẽ không chính xác. Người thực hiện nên chờ ít nhất 60 giây và quan sát đến khi giá trị hiển thị ổn định mới ghi nhận kết quả cuối cùng.

5. Hioki-Vietnam là nơi uy tín chuyên cung cấp thiết bị đo điện trở cách điện

Hioki là thương hiệu thiết bị đo điện, điện tử hàng đầu đến từ Nhật Bản, nổi tiếng với chất lượng vượt trội, độ chính xác cao và độ bền ấn tượng. Với hơn 90 năm phát triển, Hioki đã khẳng định vị thế của mình tại hơn 100 quốc gia trên thế giới và được hàng triệu kỹ sư tin dùng trong các lĩnh vực: điện lực, công nghiệp sản xuất, nghiên cứu phát triển, tự động hóa, năng lượng tái tạo.

Tại Việt Nam, Hioki Vietnam là đại diện phân phối chính thức, cung cấp đầy đủ các dòng sản phẩm chính hãng, bảo hành theo tiêu chuẩn Nhật Bản và hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu từ đội ngũ chuyên gia. Bạn có thể dễ dàng tìm thấy các sản phẩm như: đồng hồ vạn năng, ampe kìm, thiết bị đo cách điện, thiết bị đo điện trở, máy phân tích chất lượng điện năng và nhiều sản phẩm khác.

Lợi ích khi lựa chọn Hioki Vietnam để mua thiết bị đo điện trở cách điện động cơ 3 pha: 

• Chính xác cao: Các sản phẩm Hioki tích hợp công nghệ đo tiên tiến nhất, đảm bảo kết quả chính xác và ổn định trong mọi điều kiện làm việc.
• Độ bền vượt trội: Được sản xuất tại Nhật Bản với quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt, các thiết bị Hioki có khả năng hoạt động ổn định trong môi trường công nghiệp khắc nghiệt với nhiệt độ từ -10°C đến +50°C.
• Dễ sử dụng: Giao diện thân thiện, thiết kế trực quan với màn hình LCD lớn và các phím bấm rõ ràng, hỗ trợ người dùng thao tác nhanh chóng và hiệu quả ngay cả khi đeo găng tay bảo hộ.
• An toàn tuyệt đối: Tất cả sản phẩm đều tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn quốc tế như IEC, CE, UL, có khả năng chống sốc điện, quá dòng, chống bụi và chống nước theo chuẩn IP65.
• Đa dạng sản phẩm: Hioki cung cấp giải pháp đo lường phù hợp với nhiều lĩnh vực khác nhau, từ kiểm tra thiết bị dân dụng đến các hệ thống công nghiệp tự động hóa phức tạp.
• Hỗ trợ kỹ thuật chuyên sâu: Đội ngũ kỹ sư Hioki Vietnam với nhiều năm kinh nghiệm luôn sẵn sàng hỗ trợ khách hàng trong việc cài đặt, hướng dẫn sử dụng, xử lý sự cố và tư vấn giải pháp đo lường tối ưu.

Đo điện trở cách điện động cơ 3 pha đúng kỹ thuật không chỉ giúp đánh giá chính xác tình trạng cách điện mà còn đảm bảo an toàn và kéo dài tuổi thọ thiết bị. Để có kết quả tin cậy, bạn nên sử dụng thiết bị đo chính hãng từ Hioki Vietnam, nơi cung cấp giải pháp đo lường chất lượng cao, bền bỉ và an toàn theo tiêu chuẩn quốc tế.