Cách kiểm tra triac sống hay chết chính xác, nhanh chóng

Trong quá trình sửa quạt, dimmer đèn hay các mạch điều khiển công suất, việc hiểu cách kiểm tra triac còn hoạt động hay không là thao tác gần như bắt buộc. Chỉ với vài bước đo đơn giản, bạn có thể nhanh chóng biết linh kiện còn tốt hay đã hỏng để xử lý đúng hướng. Bài viết dưới đây, Hioki sẽ giúp bạn nắm rõ cách kiểm tra chính xác và dễ áp dụng nhất.

Sử dụng đồng hồ vạn năng để đo triac

1. Triac là gì và vì sao cần kiểm tra?

Nhắc đến triac, nhiều người hình dung ngay đến những linh kiện nhỏ mà có võ trong các thiết bị điều khiển công suất. Từ dimmer đèn, mạch điều tốc quạt cho đến các bộ điều khiển nhiệt, triac đều đóng vai trò làm cánh cổng cho dòng điện xoay chiều đi qua. Khi triac hư, thiết bị có thể bị mất điều khiển, chập chờn hoặc không hoạt động.

Đó là lý do cách kiểm tra triac sống hay chết trở thành kỹ năng quan trọng,  đặc biệt dành cho thợ điện dân dụng, người sửa đồ điện tử hoặc những ai thích tự mày mò sửa chữa.

Điểm hay là bạn không cần thiết bị đắt tiền; chỉ cần một chiếc đồng hồ vạn năng là đã đủ xác định triac còn tốt hay không.

2. Nguyên tắc và cách kiểm tra triac bằng đồng hồ vạn năng

Để thực hiện đúng cách kiểm tra triac bằng đồng hồ vạn năng, trước hết bạn cần hiểu triac hoạt động ra sao. Phần dưới đây sẽ giúp bạn nắm nhanh nguyên tắc cơ bản trước khi bước vào các bước thao tác thực tế.

2.1. Nguyên tắc kiểm tra

Trước khi đi vào cách đo chi tiết, hãy hiểu nhanh cơ chế hoạt động:

• Triac thường có 3 chân: MT1, MT2 và Gate.
• Ở trạng thái bình thường (chưa kích), triac không dẫn điện giữa MT1 và MT2.
• Khi kích xung vào chân Gate, triac bắt đầu dẫn và duy trì dẫn kể cả khi không còn xung gate (cho đến khi dòng giảm về 0).

.

2.2. Cách kiểm tra

Để bài viết dễ hiểu, dưới đây là hướng dẫn áp dụng được cho hầu hết đồng hồ vạn năng.

Bước 1: Kiểm tra rò giữa MT1 – MT2 (dùng thang đo diode)

1. Chuyển đồng hồ về chế độ diode.
2. Đặt que đỏ vào MT1, que đen vào MT2.
3. Đảo ngược que đo và đo lại.

Kết quả chuẩn:

• Cả hai chiều đều không lên số: Triac tốt.
• Nếu lên số ở một chiều: Triac bị rò.
• Nếu lên số cả hai chiều: Triac đã chập.

Bước 2: Kiểm tra chân Gate (G)

1. Giữ đồng hồ ở thang diode.
2. Đặt que đỏ vào Gate và que đen vào MT1.

Kết quả chuẩn:

• Giá trị hiển thị thường từ 0.2 – 0.9V.
• Nếu bằng 0 hoặc quá cao có thể kết luận Gate hỏng hoặc chập.

Bước 3: Kiểm tra khả năng dẫn khi kích Gate

Đây là bước nhiều người bỏ qua nhưng lại quan trọng nhất:

1. Giữ que đen vào MT2, que đỏ vào MT1.
2. Dùng một vật dẫn nhỏ (như đoạn dây đồng), chạm nhẹ từ Gate sang MT2.

Nếu TRIAC tốt, đồng hồ sẽ bật lên giá trị dẫn ngay lập tức. Trường hợp không có thay đổi, triac đã hỏng hoặc cực gate không còn tác dụng.

Xem thêm: Đồng hồ đo điện Hioki – Lựa chọn chuẩn xác cho kỹ thuật viên

3. Một vài lưu ý giúp đo TRIAC chính xác hơn

Khi nắm rõ cách kiểm tra triac, bạn cũng cần chú ý đến một số yếu tố có thể làm sai lệch kết quả đo, những lưu ý dưới đây sẽ giúp bạn tránh các lỗi thường gặp.

Không đo khi triac còn nằm trên mạch

Triac thường chịu ảnh hưởng của các linh kiện xung quanh: điện trở, tụ, mạch kích… dẫn đến kết quả sai lệch. Vì vậy, nên tháo triac ra khỏi bo mạch khi đo, hoặc ít nhất tháo một chân.

Không chạm tay vào chân linh kiện khi đo

Điện trở cơ thể có thể khiến triac dẫn ảo, đặc biệt khi kích gate.

Dùng đồng hồ vạn năng chất lượng

Một số đồng hồ giá rẻ đôi khi không tạo đủ dòng kích để test gate, khiến bạn tưởng triac hỏng dù nó vẫn tốt. Nếu bạn đang muốn tìm một thiết bị đáng tin cậy, dưới đây là hai lựa chọn được nhiều kỹ thuật viên đánh giá cao:

• Thiết bị đo điện đa năng Hioki DT4221: Mẫu đồng hồ điện đa năng nhỏ gọn nhưng cực kỳ thực dụng. Thang đo diode rất nhạy, tốc độ hiển thị nhanh và sai số thấp, giúp bạn phát hiện rò rỉ nhỏ ở triac mà các đồng hồ giá rẻ thường bỏ sót. Thiết kế mỏng, nhẹ, thích hợp cho thợ điện dân dụng hoặc những ai cần kiểm tra linh kiện thường xuyên.
• Đồng hồ vạn năng Hioki DT4281: Đây là lựa chọn cao cấp dành cho người làm chuyên sâu. Thiết bị cho phép đo diode chính xác ở mức cao, khả năng chống nhiễu tốt và hỗ trợ kiểm tra linh kiện bán dẫn rất ổn định. Khi test triac khó tính, đặc biệt là loại công suất lớn, DT4281 cho ra kết quả rõ ràng và lặp lại nhiều lần mà không bị sai lệch.

Nếu cần kiểm tra triac thường xuyên hoặc phải xử lý các bo mạch phức tạp, hai mẫu đồng hồ của Hioki này sẽ giúp bạn giảm thời gian chẩn đoán và tăng độ chính xác đáng kể.

Cách kiểm tra triac sống hay chết thực ra không khó, chỉ cần bạn hiểu nguyên tắc và làm đúng từng bước. Từ kiểm tra rò, test gate cho đến thử khả năng dẫn, tất cả đều có thể thực hiện bằng một chiếc đồng hồ đơn giản.

Thông tin liên hệ:

Nhà phân phối chính thức Hioki tại Việt Nam:

• CÔNG TY TNHH KỸ THUẬT WETECH VIỆT
• Hotline: Mr Lâm – 0901.940.968

Xem thêm: Hướng dẫn sử dụng đồng hồ vạn năng để đo điện chính xác